Κυριακή, 4 Δεκεμβρίου 2011

Βαρβάρα ή ασουρές



Είναι μια λεπτή κρέμα με βάση το ζουμί του σιταριού• αυτό είναι το βασικό υλικό και υπάρχει μεγάλη γκάμα παραλλαγών που σχετίζεται με τα υπόλοιπα υλικά που χρησιμοποιούνται κατά περίπτωση.

Μια άποψη λέει ότι προέρχεται από την αραβική λέξη άσαρα που σημαίνει δέκα επειδή οι Μουσουλμάνοι τη φτιάχνουν την δέκατη ημέρα του μήνα Μουχαρέμ. Αλλη άποψη είναι ότι σημαίνει την άσουρα, μια θρησκευτική γιορτή των Σιιτών μουσουλμάνων.

Υπάρχουν ωστόσο και άλλες ερμηνείες: Κάποιοι λένε ότι φτιάχνεται σε ανάμνηση της σωτηρίας του Νώε από τον κατακλυσμό.

Προσφορά στη γη

Ανάλογο παρασκεύασμα με την ίδια λεπτή γεύση φτιάχνουν οι Ελληνες της Πόλης και των παραλίων, καθώς και σε ολόκληρο το βόρειο τμήμα της Ελλάδας.

Ενα παρόμοιο, επίσης τελετουργικό τρόφιμο, είναι η Βαρβάρα που φτιάχνεται στη Θράκη στις αρχές Δεκεμβρίου στην εορτή της Αγίας Βαρβάρας. Την εποχή αυτή (οπότε έχει ολοκληρωθεί η σπορά) δηλαδή από τις 21 Νοεμβρίου (της Παναγίας της Μεσοσπορίτισσας) μέχρι τα Νικολοβάρβαρα σε πολλά ελληνικά μέρη φτιάχνουν πολυσπόρια, μια πηχτή σούπα που περιέχει όλα τα είδη των δημητριακών και των οσπρίων. Εξευμενιστική προσφορά στη γη που δέχθηκε τον σπόρο του σίτου. Οι αρχαίοι μας πρόγονοι είχαν ανάλογα και ανάλογης σημασίας παρασκευάσματα, τις πανσπερμίες και τις πανκαρπίες.

Είναι προφανές ότι το σιτάρι είναι προσφορά στους θεούς και το ζουμί του είναι και ιερό και θρεπτικό οπότε αξιοποιείται με διάφορους τρόπους. Γίνεται περισσότερο ή λιγότερο επίσημο, ανάλογα με την ποικιλία των υπολοίπων υλικών που κατά περίπτωση προστίθενται και τα οποία είναι ανάλογα με τα τοπικά προϊόντα.

Λίγα μικρά παραδείγματα αξιοποίησης του υγρού, στο οποίο έχει βράσει το σιτάρι και το οποίο σε κάθε περίπτωση περιέχει και ολόκληρους κόκκους: Στη Λευκάδα το κάνουν σιταροκουρκούτι, προσθέτοντας λάδι και αλεύρι.

Το σερβίρουν ζεστό σε βαθιά πιάτα και ο καθένας προσθέτει ζάχαρη ή μέλι κατά το γούστο του. Στο Λεωνίδιο της Kυνουρίας αφήνουν μέσα στο ζουμί και λίγους κόκκους από το σιτάρι, προσθέτουν ζάχαρη και πήζουν το φαγητό με αλεύρι. Τρώγεται κρύο με κανέλα.
Το ονομάζουν στα Τσακώνικα κοκκόσουμα (κόκκος=σιτάρι, σούμα=φαγητό) δηλαδή σιταροφάι. Στο Λεβίδι (της Αρκαδίας επίσης) ρίχνουν στο ζουμί του σιταριού κρασί και το πίνουν. Στη Δυτική Μακεδονία προσθέτουν στο ζουμί ξερά βερίκοκα, σταφίδες, λιαστά μήλα, καρύδια, ρόδι, λίγη ζάχαρη και το πήζουν με ψημένο αλεύρι.

Το σερβίρουν πασπαλισμένο με σουσάμι και κανέλα και το λένε κολλυβόζουμο. 

Οταν θέλουν να κάνουν το κολλυβόζουμο πιο εκλεπτυσμένο, αφού βράσουν τα φρούτα και οι σταφίδες, το γλυκαίνουν ανάλαφρα και το πήζουν με νισεστέ (άμυλο σίτου) ή κορν φλάουρ.


Παγωμένη κρέμα

Αν τώρα θέλουν να κάνουν ασουρέ μια μέρα που δεν έχουν λόγο να βράσουν σιτάρι, η τεχνική αλλάζει. Αφού ο ασουρές χρειάζεται ελάχιστο σιτάρι δεν μπορούν να πετάξουν το υπόλοιπο.
Χρησιμοποιούν, λοιπόν, το σπασμένο και αποφλοιωμένο σιτάρι, το πληγούρι δηλαδή, σε μικρότερη ποσότητα και το αφήνουν να βράσει μέχρι σχεδόν να διαλυθεί.




Μικρά μυστικά για καλό ασουρέ

Προσθέστε τη ζάχαρη τμηματικά για να μην σας παραπέσει• τίποτα δεν είναι χειρότερο από έναν λιγωτικό, πάνγλυκο ασουρέ.
Αν θέλετε να βάλετε την κρέμα σας στο ψυγείο καλύψτε κάθε μπολ με μεμβράνη για να μη στεγνώσει η επιφάνεια και κάμει ρωγμές.
Μην βάζετε τα καρύδια στο βράσιμο γιατί βγάζουν το λάδι τους και δίνουν έναν ελαφρά ταγγισμένο τόνο στην τελική γεύση. Προσθέστε τα από πάνω μαζί με το σουσάμι και την κανέλα.
Πασπαλίζετε στην επιφάνεια του ασουρέ το σουσάμι και λίγο πριν σερβίρετε γιατί αν μείνουν απορροφούν υγρασία από την κρέμα και μαλακώνουν.

Τέλος μην κάνετε την κρέμα πάρα πολύ πηχτή και σφίξει υπερβολικά κρυώνοντας.

Οι πληροφορίες αυτές είναι από την Καθημερινή (κα Βουτσινά).




Σήμερα η εκκλησία μας γιορτάζει τη χάρη της Αγίας Βαρβάρας.

Η Αγία Βαρβάρα είναι προστάτιδα του πυροβολικού και των παιδιών, τα οποία τα φυλάει από τις κακές παιδικές αρρώστιες, όπως την ευλογιά και άλλες. Για να την "γλυκάνουν" σε πολλά μέρη του τόπου μας την ημέρα της γιορτής της προσέφεραν μελόπιτες ή κολυβόζουμο, που στην Θράκη το έλεγαν "ΒΑΡΒΑΡΑ". Το έθιμο είναι πανάρχαιο και θυμίζει την πανσπερμία.





 
Στους Χριστιανούς η παρασκευή της "Βαρβάρας" καθιερώθηκε από το εξής περιστατικό :

Ο σατανικός νους του Διόσκουρου, είχε συλλάβει ένα αποτρόπαιο σχέδιο για την εξόντωση των Χριστιανών της περιοχής του. Κάλεσε όλους τους αρτοποιούς της περιοχής του και τους έδωσε εντολή να βάλουν δηλητήριο στο ψωμί που θα παρασκεύαζαν και οι πωλητές τροφίμων στα τρόφιμα που θα πωλούσαν.

Το μυστικό αυτό το έμαθε η κόρη του η Βαρβάρα, και ειδοποίησε τους χριστιανούς να μην αγοράσουν ψωμί και τρόφιμα, και να πορευτούν με τα υπολείμματα που είχαν στα σπίτια τους. Έτσι κάθε Χριστιανική οικογένεια μαγείρεψε ότι πρόχειρο της βρέθηκε στο σπίτι. Επειδή όμως τα τρόφιμα που τους είχαν απομείνει ήταν πολύ λίγα και κάθε είδος από μόνο του δεν έφτανε για μια σωστή μαγειριά, έβαλαν στην κατσαρόλα λίγο από όλα. Δηλαδή, λίγο στάρι, μερικά φασόλια, κουκιά, σταφίδες και ότι άλλο σχετικό είχαν, κι όλα μαζί τα μαγείρεψαν. Ετσι χάρη στη Βαρβάρα σώθηκαν και από τότε σε ανάμνηση αυτού του περιστατικού καθιερώθηκε στη γιορτή της να μαγειρεύουν το παρασκεύασμα αυτό που είναι γλυκό και φαγητό μαζί.

Η διαδικασία παρασκευής της βαρβάρας αρχίζει από την προηγούμενη μέρα το πρωί, γιατί πρέπει να μουλιάσει το σιτάρι για να φτιάξουμε το γλυκάκι.


Μοιράζουμε τη βαρβάρα σε τουλάχιστον 3 σπίτια όταν την φτιάξουμε.

Η συνταγή που ακολούθησα είναι αυτή που έδειξε τις προάλλες ο Ακης Πετρετζίκης στο πρωϊνό του Mega. Επειδή μου φάνηκε πιο εμπλουτισμένη από άλλες, την προτίμησα.




Υλικά

1/2 κιλό σιτάρι αποφλοιωμένο
350 γρ. ζάχαρη κρυσταλλική
2 ξύλα κανέλας
1 χούφτα σταφίδες ξανθές μουλιασμένες σε λίγη μαυροδάφνη (50 ml)
1 χούφτα βερύκοκα ψιλοκομμένα
1 χούφτα δαμάσκηνα ψιλοκομμένα
1 χούφτα σύκα ψιλοκομμένα
50 γρ. σουσάμι καβουρδισμένο
3 κ.σ. αλεύρι καβουρδισμένο (ή corn flour)

Για πασπάλισμα το μισό καβουρδισμένο σουσάμι, κανέλα και χοντρ/νο καρύδι)



Εκτέλεση

Πλένω πάρα πολύ καλά το σιτάρι πολλές φορές για να μην έχει καθόλου σκουπίδια ή ότι άλλο.

Το μουλιάζω από την προηγούμενη μέρα το πρωί για πάνω από 8 ώρες (εγώ το άφησα μία μέρα ολόκληρη).

Το στραγγίζω και το βράζω με 3 λίτρα νερό για 30 λεπτά.

Καβουρδίζω το σουσάμι και το αφήνω στην άκρη.

Μουλιάζω τις σταφίδες στη μαυροδάφνη. Ρίχνω στο σιτάρι τις σταφίδες, τη ζάχαρη, τα φρούτα  και το μισό σουσάμι. Τα αφήνω να πάρουν βράση σε μέτρια θερμοκρασία για κανένα 10 λεπτο.

Καβουρδίζω το αλεύρι και αφού το διαλύσω σε λίγο νερό καλά, το ρίχνω στην κατσαρόλα για να δέσει η βαρβάρα.

Μοιράζω σε μπωλάκια και αφού κρυώσει λίγο, πασπαλίζω με χονδροκοπανισμένο καρύδι, το υπόλοιπο σουσάμι και κανέλα.



* Το σιτάρι το έβρασα πάνω από 30 λεπτά για να μην είναι al dente, δεν μου άρεσε όπως το είδα. Υπολογίστε περίπου 45 λεπτάκια και αν χρειαστεί προσθέστε λίγο νεράκι, με προσοχή όμως.

Μαυροδάφνη του έβαλα λίγη παραπάνω μέσα στις σταφιδούλες και ζάχαρη η συνταγή είχε 250 γρ. αλλά ο Ακης είπε ότι δεν ήταν πολύ γλυκό έτσι, για αυτό πρόσθεσα άλλα 100 γραμμάρια. Μια χαρά έγινε και μας άρεσε.



Καλή μας απόλαυση και χρόνια πολλά σε όλες τις Βαρβάρες!

15 σχόλια:

  1. Και του χρόνου Εφάκι!
    Ευχαριστούμε πολύ και για τις πληροφορίες...

    Πολλά φιλιά, καλή εβδομάδα!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καλησπέρα.Πολύ καλές οι πληροφορίες σου...για τη ΒΑΡΒΑΡΑ.
    Και πολύ καλή η συνταγή.
    Καλό βράδυ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Δεν το έχω ξανακούσει το συγκεκριμένο ποτέ. Πολύ καλές οι πληροφορίες για την Βαρβάρα και πρέπει να είναι πολύ νόστιμο!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Και του χρόνου να είσαι καλά να ξαναφτιάξεις:)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Και του χρόνου Μάνα...χρησιμότατες οι πληροφορίες σου!Υγεία να έχετε και του χρόνου να μας ξαναφτιάξεις...φιλιά στον Λόχο σου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Εφάκι μου μπράβο σου, και του χρόνου!
    Αν και τσακώνισσα, τις πληροφορίες αυτές δεν τις ήξερα, ίσως επειδή δεν έχει τύχει ποτέ να βρεθώ στο Λεωνίδιο της Αγίας Βαρβάρας!
    Χρόνια πολλά σε όλες τις Βαρβαρούλες, να ζήσουν γερές και ευτυχισμένες!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Σε ευχαριστω πολυ για την επισκεψη σου στο μπλογκ μου Εφη,οσο για το γλυκισμα και του χρονου να εισαι καλα να ξαναφτιαξεις,καλο σου βραδυ!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Έκανες; Και του χρόνουυυ! Βοήθειά σας!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Χρόνια σου πολλά, Έφη, και του χρόνου με υγεία.
    Μου άρεσαν πάρα πολύ οι ιστορικές και λαογραφικές σου πληροφορίες, απήλαυσα την ανάρτηση. Σε ευχαριστώ πολύ. καλή εβδομάδα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Και του χρόνου! Έφη μου πολύ ενδιαφέρουσες οι πληροφορίες σου! Φιλάκια από Ν Αφρική

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Και εγώ ασουρέ ανήρτησα χθες. Βοήθεια σου και του χρόνου να'σαι καλά να ξαναφτιάξεις. Πολύ πολύ ενδιαφέρουσες οι πληροφορίες που δίνεις.
    Καλημέρα και καλή εβδομάδα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. "Μάνα" του ωραίου λόχου σου, προσωπικά δεν την έχω φτιάξει ποτέ (κι' ας έχω κάνει στάρι αρκετές φορές). Την έχω διαβάσει επίσης συχνά, αλλά ούτε μια φορά δεν την έχω γευτεί... με βάζεις σε σκέψεις να την κάνω έστω κι' αν πέρασε η γιορτή της Αγίας Βαρβάρας.
    Και του Χρόνου με Υγεία για όλους σας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Και του χρόνου!!!! Φοβερό :)
    Φιλιά
    Καλημέρα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Kalhspera
    Καταρχην φοβερο κειμενο το διαβασα ολο που σπανια το κανω οατν ειναι τοσο μεγαλο.... Οι σμυρνιοι τουλαχιστον στην δικη μας οικογενεια μη το γενικευομαι και ακουσω κραξιμο..... οτι την Βαρβαρα την κανουμε γιατι η Αγια Βαρβαρα ηταν πολυ ομορφη και ηθελε να την παντρευετει ενα βασιλια (δε θυμαμαι το ονοματου) και εκεινη επειδη ειχε ταχτει στο Θεο συζητησε να την κανει ασχημη γι ανα μην την θελει ο Βασιλιας , τοτ εο Θεος την γέμισε σε ολο το σωμα σπυρια οταν ηρθε ο Βασιλιας να την παρει δε την ηθελε ετσι οπως ειχε γινει, και τοτε τις ηρθαν οδηγιες απο ψηλα να κανει μια σουπα με σπορια και εγινε παλι καλα, ΑΛηθεια ψεμματα κανεις δε ξερει ειναι ιστοριες που εχουν κρατησει σε ολα αυτα τα χρονια.... παντως η γιαγι μου οταν εκανα την μεγαλη μου μου εδωσε μια εικονα της Αγιας Βαρβαρας για να μην αρρωσταινει

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Λυπάμαι, αλλά τα ανώνυμα σχόλια δεν θα παίρνονται στα υπόψη και θα διαγράφονται. Σας ευχαριστώ για την επίσκεψη!